Esperanto, langue commune équitable pour l'Europe
Téléchargement direct du dictionnaire français-espéranto pour smartphone Android. Page d'information sur le dictionnaire français-espéranto pour smartphone Android
Multidic 2016 : Dictionnaire français-espéranto de 51000 entrées ci-dessous.
Traduko de la esperanta vorto (ekz.: jxauxdo):
Traduction du mot français:

Kiu estis la unua direktoro de UEA? 
     
Esperanta vorto por: rakonto en kiu agas bestoj 
En la kategorio 'objektoj'
Kio estas tio?

Via respondo (ekz. jxauxdo):

100 konsiloj por ┼Łpari energion

BRUXELLES ENIRONNEMENT
IBGE - Institut Bruxellois pour la Gestion de l'Environnement
Parta traduko kaj adapto fare de Christian Bertin
Julio 2009
meza energi-fakturo de Bruksela hejmo
Hejtado

Bruksela familio elspezas meze 55% de sia energibu─Łeto por la hejtado. La hejtado estas la ─ëefa fonto de karbondioksida radiado el la lo─Łejoj.

1) ┼Łpari sen elspezi pli: Teni maksimuman temperaturon inter 19 kaj 20┬░C

19┬░ ─Łis 20┬░C estas sana ─ëirka┼şa temperaturo kaj tute sufi─ëa por certigi komforton. Malpliigi la temperaturon de via lo─Łejo a┼ş de via laborejo je unu grado reduktas vian fakturon je 6 ─Łis 7 %. Malpliigo de 22 al 19┬░C egalas al redukto de 20%.

2) ┼Łpari sen elspezi pli: Malpliigi la temperaturon dum la nokto kaj dum foresto

Nokte, kiam vi estas sub la plumono, a┼ş dum la tago kiam vi forestas, ─ëirka┼şa temperaturo de 16┬░C plene sufi─ëas. Se vi foriras por longa periodo (ekzemple por longa semajnfino a┼ş ferisemajno), tenu la lo─Łejon je 12┬░C maksimume.

3) ┼Łpari sen elspezi pli: Korekte reguligu viajn termostatajn valvojn

Se vi tion havas, la termostataj valvoj ebligas reguligi la temperaturon de ─ëiu ─ëambro. Reguligu ilin korekte! Tio evitigas superhejti spacojn, kiuj profitas de senpagaj energivenoj, kiaj la suno, a┼ş hejti ejojn nur iomete vizitatajn.
Cifero sur la valvo
Temperaturo en la ─ëambro

*
7┬░C

1
12┬░C

2
16┬░C
Dormo─ëambroj
3
20┬░C
Salono
4
24┬░C
Evitenda
5
25┬░C
Evitenda

4) ┼Łpari sen elspezi pli: Drenu viajn radiatorojn

Se la masupra parto de via radiatoro estas varma kaj la supra parto malvarma, tio signifas, ke ─Łi bezonas drenon. Faru tion plurfoje en la jaro sen mal┼Łalti vian hejtilon. Se via lo─Łejo estas plureta─Ła, vi komencu per la malsupraj radiatoroj kaj iom post iom supreniru.

5) ┼Łpari sen elspezi pli: Neniam kovru viajn radiatorojn

Kovrante vian radiatoron a┼ş metante meblon a┼ş divanon anta┼ş ─Łi, vi reduktas la hejtan surfacon kaj la efikecon de via radiatoro je 10%!

6) ┼Łpari sen elspezi pli: Mal┼Łaltu vian hejtilon kaze de longa foresto kaj en somero

La atendoflameto de gashejtilo konsumas energion dum 24 horoj tage, sen paroli pri la perdoj dum ─Łia funkciado! En unu jaro, tio estas ─Łis 250 kubaj metroj da gaso. Se vi foriras por pli ol unu semajno, mal┼Łaltu komplete vian hejtilon. Se alia aparato produktas vian varman akvon, mal┼Łaltu anka┼ş ─Łin dum la tuta periodo sen hejtado de via lo─Łejo. Por absoluta sekureco, fermu la gaseniran valvon.
Fine elektu senatendoflametan hejtilon (je a┼ştomata sparkado) se vi renovigas vian instala─Áon.

7) ┼Łpari sen elspezi pli: Profitu de la suno

Kiam la vetero estas bela sed malvarma, profitu de la aperturoj flanke de la suno (fenestroj,  nemalfermeblaj vitroj, kupoloj, ktp.) por nature hejti la lo─Łejon. Malfermu viajn fenestrajn surkurtenojn ekde la mateno.

8) ┼Łpari sen elspezi pli: Senpolvigu la hejtajn korpojn

La polvo kaptas varmon. Regule senpolvigu radiatorojn kaj aliajn konvektilojn por certigi ilian optimuman  rendimenton.

Termika izolado
Hejti estas unu afero, ne perdi varmon estas alia afero. Termika izolado de via lo─Łejo estas evidenta kondi─ëo por redukti la varmon produktotan per via hejtilo. Por korekte izoli vian lo─Łejon, kelkaj elspezoj estos necesaj (vidu poste la investojn). Sed e─ë per tre simplaj lerta─Áoj kaj sen konsideri renovigajn laborojn, estas jam eble ┼Łpari varmenergion.
Izolu sed ventolu!
Somere same kiel vintre, estas grave certigi regulan renovigon de la aero de via lo─Łejo. Kuiri, hejti kaj simple spiri poluas la internan aeron kaj produktas akvovaporon. Tro humida ─ëambro favorigas la multi─Łon de la bakterioj kaj fungoj, kiuj povas esti la fonto de spiraj alergioj kaj de doma difekti─Ło. Se via lo─Łejo ne havas ventolsistemon, vi mem povas certigi minimuman ventoladon: ─ëiutage (e─ë en vintro) per momenta mal┼Łalto de la hejtilo! en ─ëiu ─ëambro, grande malfermu la fenestrojn sufi─ëe longtempe por renovigi la aeron.

9) ┼Łpari sen elspezi pli: Fermu la pordojn

Fermu la nehejtatajn ─ëambrojn por ne disvastigi la malvarmon en la hejtatajn partojn de la lo─Łejo. Same, fermu la pordojn inter la vivlokoj kaj la koridoroj por eviti la varmoperdojn.

10) ┼Łpari sen elspezi pli: Fermu la kurtenojn, la rulkurtenojn kaj la ┼Łutrojn dum la nokto

Vi reduktos la varmoperdojn tra la fenestroj je 30 ─Łis 50%, precipe en malvarma vetero kaj se viaj fenestroj estas unuvitraj. Ne loku la kurtenojn anta┼ş la radiatorojn a┼ş ─Łuste super ili., alikaze vi hejtas la fenestron anstata┼ş la ─ëambron!

11) kaj por kelkaj e┼şroj: Evitu la aerblovojn

─łu aero fluas tra la malnovaj framoj de viaj fenestroj a┼ş sub viaj pordoj?  Alfiksu izolajn materialojn: ka┼ş─ëukajn a┼ş sintezajn juntojn, ┼Łtopkusenetojn a┼ş ┼Łtoprula─Áojn, ktp. troveblajn en ─ëiu hejmaran─Łaj magazenoj.

12) kaj por kelkaj e┼şroj: Instalu reflektajn tabulojn

Inter viaj muroj kaj radiatoroj, fiksu tabulojn konsistantajn el  frigolito (izolilo) kaj aluminio (reflektilo). Tiel la varmo de la radiatoro estas pli bone uzata por varmigi la ─ëambron kaj vi limigas je 70% la perdojn tra la muro, precipe se tiu ne estas izolita kaj estas ekstera muro.

13) kaj por kelkaj e┼şroj: Izolu vian tubaron

Metu ┼Ła┼şman ingon ─ëirka┼ş la tubojn en la nehejtataj partoj de via lo─Łejo. Via ┼Łparo? 6 e┼şroj jare por ─ëiu metro de izolita tubo.

Ventolado kaj klimatizilo
Niaj kutimoj ┼Łan─Łi─Łas kaj ne ─ëiam al la bona direkto. Pli kaj pli da familioj akiras klimatizilon por eviti la altajn varmojn en somero. Tio estas tekniko tre multekosta por relativa komforto.

14) ┼Łpari sen elspezi pli: Evitu la klimatizadon

Klimatiza sistemo konsumas duoble pli da elektro ol lavma┼Łino uzata trifoje semajne. Tio kreskigus vian jaran elektrofakturon ─Łis 25%. Krome, por efiki, la klimatizilo devas funkcii kun fermitaj fenestroj, kiam oni scias ke niaj lo─Łejoj multe suferas pro manko de ventolado, tio ne estas la ideala solvo. Do, forgesu pri la klimatizilo se eblas.

15) ┼Łpari sen elspezi pli: ┼ťirmu vin de la suno kaj aerumu

Tage, fermu la ┼Łutrojn kaj mallevu la rulkurtenojn  malanta┼ş la fenestroj plej direktitaj al la suno. Malfermu la fenestrojn matene kaj nokte, kiam la ekstera temperaturo estas malpli alta ol la interna.

16) ┼Łpari sen elspezi pli: Favoru bonan naturan ventoladon

La tagvarmo povas malaperi dum la nokto pro venteto. Se la lo─Łejo havas fenestrojn sur du malsamaj fasadoj, ilia malfermo kreos bonvenan aerblovon. Alikaze, vi provos profiti de vertikala termika fluo (kamenefiko), malfermante parte la fenestrojn en la malvarmigotaj ─ëambroj kaj en la supra parto de la lo─Łejo (tegmentofenestroj por ekzemplo).

17) kaj por kelkaj e┼şroj: Favoru ventolilon

Se estas vere tro varme, akiru ventolilon prefere al klimatizilo. Se ─Łi ne malvarmigas la aeron, ─Łi helpas elteni la varmon kaj malpli konsumas.
Pendigita ventolilo sub plafono pli efikas ─ëar ─Łi favoras malrapidan kaj regulan ventoladon.

18) kaj por kelkaj e┼şroj: Helpu vin per vegetalaro

Favoru la surfasadan kaj surtegmentan vegetalaron. La grimpaj a┼ş enkestaj plantoj nature reguligas temperaturon kaj humidecon, somere same kiel vintre.

Domaparatoj
La domaparatoj estas energivoraj. Ili konsistigas preska┼ş 24% de la familiaj energifakturoj. Se fridujo, kuirforno a┼ş lavma┼Łino estas nemalhaveblaj, raciigi ilian uzon ofte ebligas ┼Łpari energion kaj do monon.

Pri kuirforno kaj fornoj

19) ┼Łpari sen elspezi pli: Kovru la kaserolojn

Kiam vi kuiras, kovru viajn kaserolojn: viaj nutra─Áoj pli rapide kuiros, vi evitos gravajn varmoperdojn kaj ┼Łparos 50% da energio por ─ëiu kuiro.

20) ┼Łpari sen elspezi pli: Uzu adekvatajn kaserolojn

 Elektu patojn kaj kaserolojn kun diametro proksima al tiu de la elektra plato a┼ş de la gasflamaro. Tro grandaj, la varmigtempo estas multe tro longa, tro malgrandaj, tio estas dan─Łera kaj estigos gravajn varmoperdojn.

21) ┼Łpari sen elspezi pli: Ne trouzu akvon

Ne necesas plenigi grandan kaserolon ─Łis supera rando por kuiri 200 g da spagetoj! Kuirigu viajn nutra─Áojn en la adekvata akvokvanto, vi gajnos tempon kaj ┼Łparos energion.

22) ┼Łpari sen elspezi pli: Eligu la superfrostigitajn nutra─Áojn pli frue

Eligu la nutra─Áojn el la superfrostujo, plurajn horojn anta┼ş la kuiro. Ili malkongeli─Łos nature kaj pli bone kuiros per malpli da energio.

23) ┼Łpari sen elspezi pli: Profitu de termika inercio

Se vi havas elektran kuirfornon, mal┼Łaltu la platon  kelkajn minutojn anta┼ş la kuirfino: dank'al al termika inercio (la plato restas varma dum ankora┼ş kelkaj minutoj), la nutra─Áoj finkuiri─Łas sen konsumi energion.

24) ┼Łpari sen elspezi pli: Ne lasu la fornon malfermita

Kontrolu kaj zorgu pri viaj pladoj, eltirante ilin rapide el la forno, kiun vi refermu ─ëiufoje. Se vi lasas da┼şre kaj longtempe la pordon malfermita, vi perdas multe da varmo.

25) ┼Łpari sen elspezi pli: Preferu la mikroondan fornon

Multaj nutra─Áoj (kiaj la terpomoj) povas esti kuirataj a┼ş revarmigataj en mikroonda forno. ─ťi konsumas ─Łis 75-oble malpli da energio ol tradicia forno. Por malkongeli viajn nutra─Áojn, preferu konsilon 22.

26) ┼Łapri sen elspezi pli: Uzu premmarmiton

Por multaj receptoj kaj por ┼Łpari de 40 ─Łis 70% da tempo kaj energio, uzu kiel eble plej ofte vian premmarmiton.

Pri fridujo kaj superfrostujo

27) ┼Łpari sen elspezi pli: Evitu la varmofontojn

Produkti malvarmon postulas multegan energion. Fridujo kaj superfrostujo  konsumas pli ol 25% de via tuta elektra konsumo: evitu loki ilin en varmajn ─ëambrojn a┼ş proksime de varmofontoj (radiatoro, kuirforno, ─ëesuna fenestro).

28) ┼Łpari sen elspezi pli: Lasu la nutra─Áojn malvarmi─Łi

─łiam lasu la nutra─Áojn malvarmi─Łi anta┼ş ol meti ilin en fridujon. La aparatoj multe pli konsumas se ili devas malvarmigi kaj kongeli la varmajn nutra─Áojn.

29) ┼Łpari sen elspezi pli: Senglaciigu regule

Regule senglaciigu vian fridujon: du milimetretojn da glacio kreskigas ─Łian konsumadon je 10%!

30) ┼Łpari sen elspezi pli: Bone okupu la spacojn

Evitu troplenigi vian fridujon: tio kreskigas la energikonsumon kaj reduktas la konservda┼şron de la nutra─Áoj (la malvarma aero malpli facile cirkulas). Male, tenu superfrostujon ─ëiam plena, e─ë se vi devas plenigi la malplenajn spacojn per frigolito.

31) ┼Łpari sen elspezi pli: Rapide fermu la pordojn

Malfermu la aparatpordojn nur mallongtempe por konservi la internan malvarmon.

32) ┼Łpari sen elspezi pli: Senpolvigu

Regule senpolvigu la malanta┼şon de la fridujo kaj superfrostujo; ili malpli konsumos.

33) ┼Łpari sen elspezi pli: Kontrolu la termostatojn

Tenu la temperaturon de via fridujo inter 4 kaj 6┬░C kaj tiun de via superfrostujo je -18┬░C. Temperaturoj pli malaltaj estas nenecesaj kaj multekostaj. Se necesas, vi povas kontroli la fridujan temperaturon per ta┼şga termometro.

34) kaj por kelkaj e┼şroj:  ┼Łan─Łu la juntojn

Se necesas, ┼Łan─Łu la juntojn de la fridujo kaj superfrostujo. Paperfolio ┼Łovita en la fermitan pordon ne devas fali.kaj e─ë devas rezisti se oni tiras ─Łin. Alikaze, ┼Łan─Łu la  likimunan junton kaj ┼Łparu 10% da energio.

Pri telerlavilo
 

35) ┼Łpari sen elspezi pli: Plenigu ─Łin komplete

Telerlavilo konsumas multe da akvo (inter 12 ─Łis 20 litroj por ─ëiu uzo) kaj elektro.Po 4 uzoj semajne, tio kostas preska┼ş 50 E┼şrojn. Funkciigu vian telerlavilon nur se ─Łi estas plena.

36) ┼Łpari sen elspezi pli: ┼ťpare lavu

La longaj lavoj a┼ş je alta temperaturo estas plej ofte neutilaj. Se via aparato proponas programon "ECO" a┼ş malaltan temperaturon, preferu ilin.

37) ┼Łpari sen elspezi pli: Regule purigu la filtrilon

Regule purigata filtrilo kreskigas la vivda┼şron de telerlavilo kaj reduktas ─Łian energikonsumon.

Pri tuklavma┼Łino

38) ┼Łpari sen elspezi pli: La┼şspecigu korekte la tukojn

Tio ebligos al vi ─ëiam lavi je la kiel eble plej malalta temperaturo.

39) ┼Łpari sen elspezi pli: Lavu ja malalta temperaturo

Pro la altaj kapabloj de la ma┼Łinoj, estas preska┼ş neutile lavi je alta temperaturo. La programoj je 60 kaj 40┬░C plene sufi─ëas kaj e─ë ofte je 30┬░C por la modernaj vesta─Áoj. Je 40┬░C, vi ┼Łparas 70% da energio kompare al lavado je 90┬░C.

40) ┼Łpari sen elspezi pli: Evitu anta┼şlavadon

Bone plenigu la ma┼Łinon kaj evitu anta┼şlavadon. Tio estas longa kaj ofte senutila, precipe por la nunaj lavproduktoj. Via gajno? 15% da akvo kaj da elektro.

41) ┼Łpari sen elspezi pli: Favoru la programon "ECO"

Vesta─Áoj nur iomete malpuraj? Elektu la programon "ECO", kiu reduktas la temperaturon kaj la lavda┼şron: inter 30 kaj 40% da ┼Łparo kompare al ordinara programo.

42) ┼Łpari sen elspezi pli: Regule purigu la filtrilon

Regule purigita filtrilo kreskigas la vivda┼şron de via tuklavilo kaj reduktas ─Łian energikonsumon.


Pri sekigma┼Łino

43) ┼Łpari sen elspezi pli: Malofte uzu ─Łin

La sekigma┼Łino estas tre energivora aparato: ─Łi konsumas 2- ─Łis 3-oble pli da energio ol la tuklavma┼Łino. Kiel eble plej ofte, sekigi viajn tola─Áojn ekstere a┼ş en ventolata  loko. Ne etendu ilin sur radiatoroj: kovrante ilin, vi  malhelpas ilian funkciadon kaj vi riskas estigi kondensadon en la ─ëambro pro la humideco, kiu eli─Łas el la tola─Áoj.

44) ┼Łpari sen elspezi pli: : Sekigu je 1200  rivoluoj/min

Se vi devas absolute uzi  sekigma┼Łinon, elektu la plej rapidan sekigon je 1200 rivoluoj/min, kiu estas sufi─ëe efika kaj malpli energikonsuma.


Pri elektraj aparatetoj

45) ┼Łpari sen elspezi pli: Evitu la vigilre─Łimon kaj komplete mal┼Łaltu viajn aparatojn

Televidiloj, DVD-legiloj, malkodiloj, hifiaj sistemoj... ─ëiuj tiuj aparatoj, kiuj restas ┼Łaltitaj en vigilre─Łimo (a┼ş "stand by") konsumas elektron, kial ili ne estas uzataj. Oni devas mal┼Łalti ilin, tio estas premi la butonon "on/off" sur la aparato mem.
Kiam vi mal┼Łaltas vian komputilon, mal┼Łaltu anka┼ş la ekranon kaj la periferia─Áojn.

46) ┼Łpari sen elspezi pli: Malkonektu la ┼Łar─Łilojn

Same, estas tute neutile kaj koste lasi konektitaj la ┼Łar─Łilojn por piloj, po┼Łtelefonoj, dentobrosoj, fotiloj, ktp.: Malkonektu ilin, kiam ili ne servas.

47) kaj por kelkaj e┼şroj: A─ëetu plurkonektingojn kun ┼Łaltilo.

Kiam pluraj aparatoj estas ligitaj al la sama centra aparato, kiel estas por komputiloj, domkinilo a┼ş hifia sistemo, estas bona ideo konekti ─ëiujn tiujn aparatojn al la sama plurkonektingo kun ┼Łaltilo. Tiel vi povas mal┼Łalti ─ëiujn aparatojn per nur unu gesto kaj tiel ili ne restos en vigilre─Łimo.

48) kaj por kelkaj e┼şroj: Elektu re┼Łar─Łeblajn pilojn

Se iuj aparatoj devas funkcii per piloj, tiam elektu re┼Łar─Łeblajn pilojn: ili estas multe pli ┼Łparigaj kaj ekologiaj ol la nereuzeblaj piloj.

49) kaj por kelkaj e┼şroj: Preferu malgrandan likvakristalan ekranon

Se vi devas anstata┼şigi la ekranon de via komputilo, elektu platan ekranon je likvaj kristaloj (LCD). Vi tiel ┼Łparos pli ol 60% da energio kompare al klasika katodtuba ekrano. Tamen sciu ke ju pli granda estas la ekrano, des pli ─Łi konsumas energion.

Lumado

50) ┼Łpari sen elspezi pli: Profitu de la natura lumo

La taglumo estas la plej bona por la homaj okuloj. Malfermu ┼Łutrojn kaj surkurtenojn ekde via unua aktivado kaj aran─Łu vian internan spacon por profiti kiel eble plej multe de tiu natura lumado.

51) ┼Łpari sen elspezi pli: Elektu helajn tonojn

Se vi devas refarbi a┼ş retapeti ─ëambron, elektu helajn tonojn. Malhela interno kondukas al duobligo a┼ş triobligo de la lumintenso. Same estas por la malhelaj lamp┼Łirmiloj.

52) ┼Łpari sen elspezi pli: Mal┼Łaltu la senutilajn lumojn

En la ─ëambroj el kiu vi eliras a┼ş kiuj restas senpersonaj, mal┼Łaltu la lumon, se la lumado estas per klasikaj inkandeskaj ampoloj. Mal┼Łalti  neonlampojn estas ─Łuste nur por pli ol 20-minuta foresto.

53) ┼Łpari sen elspezi pli: Purigu viajn lumigilojn

Regule forigu la polvon de viaj lampoj kaj lamp┼Łirmiloj por plibonigi la lumefikon. Purigu anka┼ş ofte viajn travideblajn kurtenojn.

54) ┼Łpari sen elspezi pli: Cele lumigu

Ne utilas lumigi la tutan ─ëambron por legi a┼ş labori ─ëe skribotablo: preferu celtrafan lumadon, kiu malpli konsumas.

55) kaj por kelkaj e┼şroj:  Instalu malaltkonsumajn ampolojn

La tradiciaj inkandeskaj ampoloj, ankora┼ş tre ofte uzataj nun, malbone efikas: 95% de la konsumita energio transformi─Łas en varmon kaj nur 5% en lumon. Anka┼ş la halogenaj ampoloj estas tre energivoraj kaj povas kosti 50 ─Łis 80 ÔéČ jare (por surpieda halogena lampo de 300 Vattoj. Elektu la alternativajn solvojn.
Malaltkonsuma ampolo donas lumadpotencon almena┼ş 4-oble pli alta ol klasika ampolo. Energi┼Łparo: inter 75 kaj 80%. Krome, ─Łi varmigas multe mapli kaj da┼şras ─Łis 15-oble pli longtempe. La akiro, pli multekosta, estas rapide amortizita. La fre┼Łaj modeloj de malaltkonsumaj ampoloj lumas pli varme kaj pli agrable ol la unuaj, kiuj vendi─Łis: tial vi povas  instali ilin ─ëie.

56) kaj por kelkaj e┼şroj: Akiru neonlampojn

La lumtuboj a┼ş neontuboj simile efikas al la malaltkonsumaj ampoloj. Ili multe evoluis: ili ekzistas la┼ş diversaj grandecoj kaj koloroj kaj ilia lumo varmi─Łis. Pensu uzi ilin kiel aldona lumado, ekzemple en via kuirejo, via a┼ştejo, via remizo, via kelo, ktp.
Atentu: dan─Łeraj ruboj!
Se la klasikaj ampoloj kaj la halogenaj ampoloj ne estas dan─Łeraj, la malaltkonsumaj ampoloj kaj la neontuboj entenas hidrargon. Ili do estas dan─Łeraj ruboj. Oni devas meti ilin en la kemiajn domrubojn en apartajn kontenerojn por recikligi ilin.

Varma akvo

57) ┼Łpari sen elspezi pli: Preferu rapidan du┼Łon

Preferu rapidan du┼Łon al bano: vi uzos nur 40l da akvo por du┼Ło kontra┼ş 100 ─Łis 130l por bano! Por la junaj infanoj, ili povas bani sin duope. ┼ťparo: 50%!

58) ┼Łpari sen elspezi pli: ─łesigu la fluon

Fermu la kranion, kiam vi sapumas vin: la akvo fluas senutile.

59) ┼Łpari sen elspezi pli: Limigu la temperaturon

Limigu la temperaturon je 50┬░C por rekta akvovarmigilo kaj je 60┬░C por varmakvujo. Tio estas vere sufi─ëa temperaturo por lavi sin, vi konsumos malpli da energio kaj vi evitos la tartri─Łon de via aparato.

60) ┼Łpari sen elspezi pli: ┼ťtopu la lavkuvon

Kiam vi lavas la telerojn, ne lasu la varman akvon flui sen─ëese. Plenigu la kuvon kaj uzu la saman sapumitan akvon. Sensapigu per malvarma akvo.

61) ┼Łpari sen elspezi pli: Rapide sensapigu post uzo

Tuj post uzo, ver┼Łu iom da akvo en la ankora┼ş varmajn kaserolojn: tio efikos kiel anta┼şlavado. Plie, simple lavu la nur iom malpurajn ilojn, uzitajn en la kuirejo (kribrilo, miksiloj, ktp.) anstata┼ş ol meti ilin en la telerlavilon.

62) ┼Łpari sen elspezi pli: Mal┼Łaltu la sistemon dum longaj forestoj

Mal┼Łaltu la vigilflamon de la akvovarmigilo dum longaj forestoj. Vi tiel ┼Łparos energion kaj gajnos en sekureco.

63) kaj por kelkaj e┼şroj: Ne forgesu sentartrigi

Se vi havas elektran varmakvujon, regule sentartrigu ─Łin. La kalko, sin deponante sur la rezistanco, reduktas ties efikecon: vi do konsumas pli da energio por varmigi vian akvon.

64) kaj por kelkaj e┼şroj: Izolu la duktaron

Se vi havas varmakvujon, utilas izoli la varmakvajn duktojn.

65) kaj por kelkaj e┼şroj: Instalu ┼Łparigan du┼Łilon

La du┼Łilrozo, je reduktebla fluo, kostas iom pli sed ebligas ┼Łpari varman akvon kaj do energion.

66) kaj por kelaj e┼şroj: Instalu programhorlo─Łon

Se via hejtilo produktas kaj varman akvon por la radiatoroj kaj por la domuzoj (ban─ëambro, kuirejo), vi povas facile reguligi la varmakvan produktadon la┼ş la bezonoj per instalo de programhorlo─Ło.

67) kaj por kelkaj e┼şroj: Preferu la gason

Se necesas akiri aparaton, vi devas scii ke rektaj akvovarmigilo kaj banvarmigilo je natura gaso ─Łenerale havas pli bonan rendimenton ol la akumulaj aparatoj kiaj la varmakvujoj. Plie, ili estas ekipitaj per a┼ştomata ekigilo, ili ┼Łparigas e─ë la energion konsumatan de la vigilflamo (40 ÔéČ jare).
 

Veturoj
La energia bu─Łeto por la ─ëiutagaj iroj preska┼ş ekvivalentas al tiu de la lo─Łejo, ─ëefe pro la iroj per a┼şto, kun la sekvantaj konsekvencoj: intensa trafiko, ┼Łtopi─Łoj, poluo, streso, akcidentoj...

68) ┼Łpari sen elspezi pli: Lasu la a┼şton en la a┼ştejo por la iretoj

En Brukselo, preska┼ş la duono de la a┼ştiroj estas sub 3km. Tiuj estas la plej poluaj! Iri por a─ëeti panon a┼ş gazeton,  konduki la infanojn al la loka lernejo? Por iretoj, preferu la biciklon a┼ş la mar┼Łon: ┼Łparo de 100% kaj bonege por la sano!

69) ┼Łpari sen elspezi pli: Pli ofte uzu la komunajn transportilojn

Por pli longaj iroj, la komunaj transportiloj estas tre adekvataj, precipe en urbo. Ili iras ─ëie kaj kostas malpli kaj estas pli rapidaj kaj pli sekuraj ol la a┼şto.

70) ┼Łpari sen elspezi pli: Elektu alternativajn solvojn

La kunveturado estas ideala por iri al la laboro kun proksime lo─Łantaj kolegoj. La alakarta a┼şto estas anka┼ş praktika solvo kaj malpli kosta. Kaj kial ne la taksio?

71) ┼Łpari sen elspezi pli: Ekologie stiradu

La ekologia stirado ┼Łparigas 20 ─Łis 40% da  karbura─Áo.
- ekiru dol─ëe
- klu─ëu rapide al la supera rapidumo
- evitu la abruptajn akcelojn kaj bremsadojn
- uzu la motorbremson prefere al la bremsopedalo
- mal┼Łaltu la motoron por ─ëiu pli-ol-unuminuta halto.

72) ┼Łpari sen elspezi pli: Ne anta┼şvarmigu la motoron

Kun la evoluo de la a┼şta teknologio, anta┼şvarmigo de motoro fari─Łis tute senutila: tuj ekiru kaj en┼Łovi─Łu sur la vojo sen tro postuli de la motoro. Tio estas la plej bona maniero por varmigi ─Łin, sen sentutila konsumado.

73) ┼Łpari sen elspezi pli: Ne trouzu la klimatizadon

Aktiva klimatizado konstanta je plena re─Łimo povas kreskigi  la karbura─Ákonsumadon ─Łis 30%.  Ne trouzu ─Łin, se vi disponas pri tiu opcio.
  •  Racie uzu la klimatizitan aeron, kiam ┼Łatebla kaj post venko de la supervarmo per aerumado, sen estigi termikan ┼Łokon ─ëe la eliro el la a┼şto.
  • Evitu tro malvarman temperaturon. La ideala por la sano? Maksimume 5┬░C malpli en la a┼şto ol ekstere.
  • Regule funkciigu la sistemon (1 min ─ëiusemajne) por eviti la elfu─Łoj de  gasoj nocaj por la ozontavolo.

74) ┼Łpari sen elspezi pli: Regule kontrolu la pne┼şpremon.

La a┼ştistoj tro malmulte atentas pri la pne┼şoj, same pri la ┼Łveligo kiel pri la eluzi─Ło. Kontrolu la premon de la pne┼şoj ─ëiumonate: Ta┼şge ┼Łveligitaj pne┼şoj evitigas superkonsumadon (manko de premo je 0,14 baroj jam generas superkonsumadon de 1%), evitigas trofruan eluzi─Łon kaj kreskigas sekurecon.

75) ┼Łpari sen elspezi pli: Ne tro┼Łar─Łu vian veturilon

Evitu ┼Łar─Łi senutile vian veturilon, precipe sur la tegmento. La superkonsumado estigita de ┼Łar─Łita baga─Łportilo povas atingi 40%. Same, fiksu viajn biciklojn malanta┼şe: sur la tegmento, ili kreskigas  de 20 ─Łis 30% la uzon de karbura─Áo.

Iru plu anta┼şen: faru ┼Łparigajn investojn
Vi privilegios:
  • bonan termikan izoladon
  • efikan hejtilon
  • malmulte energivorajn domaparatojn
  • malaltkonsuman lumadon
  • sunan varman akvon
  • prizorgadon de veturilo kaj/a┼ş akiron de pura veturilo

Termika izolado
En konstrua─Áo, la varmperdoj venas de la muroj por 30%, de la fenestroj por 30%, de la tegmento por 25% kaj de la grundo por 15%. La izolado de via lo─Łejo ┼Łirmas vin de la varioj de la ekstera temperaturo kaj stabiligas la internan temperaturon. Do, vi bezonas malpli hejti kaj pro tio, vi reduktas viajn energiajn kostojn.

76) Izolu vian tegmenton

Ne izolita tegmento povas okazigi 25%-an energiperdon. La izolad-tipo dependos de via tegmento (ebena a┼ş dekliva, kun a┼ş sen vivaran─Łita subtegmento). Konsilistoj estas je via dispono sen forgesi la  monpremiojn por renovigo kaj izolado.

77) Anstata┼şigu viajn fenestrojn

Elektu duoblajn vitrojn je alta rendimento. La lasta generacio alportas 5-oble superan izolecon kompare al simpla vitro kaj 2-oble superan kompare al tradicia duobla vitro. Vi tiel plibonigos vian komforton, ┼Łparos energion kaj samtempe plivalorigos vian domon.

Hejtado
─ťuste post izolado (la plej profitdona investo pri energio),  vi ┼Łparos plej multe se vi malpli kaj plibone hejtas. Vi ja havas centran hejtadon kaj propran hejtilon? Por ┼Łpari energion, jen listo de investoj, kiuj rapide repagi─Łos.

78) Bontenigu vian hejtilon

Por ┼Łpari 3% ─Łis 5% da karbura─Áo kaj garantii vian sekurecon, nenio pli bona ol bontenado de via hejtilo. La jara bontenigo de la  mazutaj hejtiloj estas le─Ła devigo. La bontenigo, ─ëiun trian jaron de la gashejtiloj, estas konsilita por certigi optimuman rendimenton.

79) Instalu termostaton

Termostato ┼Łparigas 15 ─Łis 25% de via hejta energikonsumado. La programebla termostato ebligas, por la tuta lo─Łejo, malpliigi la temperaturon dum la nokto a┼ş dum foresto, kaj pliigi ─Łin a┼ştomate iom anta┼ş via reveno.

80) Instalu termostatajn valvojn

Ideala komplemento de la termostato, ili ebligas temperaturan reguligon ─ëambron post ─ëambro kaj anka┼ş redukton de via fakturo je 10%. Ilia instalo estas repagita en malpli ol du jaroj. Vi evitos instali iun en la ─ëambro de la ─Łenerala termostato, ─ëar tio povus perturbi ties funkciadon.

81) Instalu eksteran sondilon

Se vi havas kondensan hejtilon, ─Łia funkciado estas optimuma kun ekstera sondilo, kiu certigas idealan akvotemperaturon la┼ş la ekstera temperaturo. Tio funkcias a┼ştomate.
Por la klasikaj hejtiloj je natura gaso, mem reguligu mane la akvotemperaturon (instalo de ekstera sondilo ne estas konsilita). Programu ─Łin je 70┬░C. Tio vere sufi─ëas por certigi komforton dum la tuta vintro.

82) Anstata┼şigu vian malnovan hejtilon

Se via hejtilo estas pli ol 20-jara, ne hezitu anstata┼şigi ─Łin per pliefika hejtilo je kapablo optimuma por la hejtota volumeno. ─ťi devas esti je alta rendimento (HR+ malalta temperaturo) a┼ş je kondenso (HR-Top). ─ťia energikonsumo estas multe malpli alta kaj ebligas multe ┼Łpari kaj tre malpli polui.
Gaso a┼ş mazuto, ─ëiu havas avanta─Łojn kaj malavanta─Łojn sed la gaso malpli poluas.
Male, vi sciu, ke, por hejti lo─Łejon, elektro estas nete pli kosta.
Krome, ekzistas alternativoj, kiuj uzas renovigeblan energion.
Por bona funkciado de via instala─Áo, atentu pri bona ventolado de via hejtilejo.

Elektro-aparatoj
Ne ekzisats 50 malsamaj manieroj por investi en elektrajn aparatojn por ┼Łpari energion. La ─ëefa solvo estas: a─ëeti la malplej energivorajn aparatojn! Sed ekzistas anka┼ş aliaj interesaj a─ëetoj.
klasifiko de energiefikeco

83) A─ëetu energimarkajn aparatojn

En la elektro-aparataj magazenoj, energimarko estas sur ─ëiu aparato kia: fridujo, superfrostujo, elektra forno a┼ş tuklavilo. ─ťi respondas al klasifiko de A ─Łis G: la aparatoj en klaso A (t.e. AAA, A+ kaj A++ la┼ş la aparato-tipo) estas nete pli ┼Łparigaj kaj do multe malpli poluas. La aparatoj en klaso B estas malpli bonaj la┼ş efikeco, ktp, la aparatoj en klaso G estas evitendaj. La ma┼Łinoj en klaso A estas iom pli kostaj sed vi profitas je a─ëetaj monpremioj .

84) Preferu la gaskuirilojn

Se vi devas akiri novan kuirilon, vi sciu ke la gasaj konsumas duoble mapli da energio ol la elektraj kuiriloj.

85) Elektu sekigilon kun eligo

Se ve ne kapablas malhavi elektran sekigilon kaj se vi disponas pri alekstera apertruo, elektu eligan sekigilon. Ili malpli konsumas ol la kondensaj sekigiloj. Elektu aparaton en la klaso A.

Movi─Łoj
 Gravas la bontenado de veturilo.

86) Bontenu regule vian veturilon

Malbone tenata veturilo povas konsumi ─Łis 50% pli da karbura─Áo!
Kontroligu prioritate:
- la staton de la sparkiloj
- la staton de la aerfiltrilo
- la injektadon
- la geometrion kaj ekvilibron de la radoj

87) A─ëetu "puran veturilon"

Se vi iras ─ëe a┼ştovendejo, vi vidos sur ─ëiu veturilo etikedon, kiu informas pri la karbura─Ákonsumado kaj la karbondioksidaj ellasoj.
La veturiloj en klaso A kaj B estas la malplej energivoraj kaj la malplej poluaj. Plie, ili rajtas je a─ëetpremioj de la federacia ┼Łtato en Belgio.
Se nur iuj fabrikistoj proponas veturilojn en tiuj klasoj, oni povas facile veti, ke ─ëiuj fabrikistoj pli kaj pli fabrikos purajn kaj ┼Łparigajn veturilojn.
Je egalaj kapabloj kaj komforto,  prefere elektu la plej bonan kvaliton (┼Łparigan kaj ekologian) por prezo.

88) Elektu ┼Łparmetron a┼ş regkomputilon

Se vi  ┼Łan─Łas vian veturilon, elektu iun kun ┼Łparmetro (superkonsumad-indikilo) a┼ş regkomputilo (aktuala mezuro de meza konsumado).
Tiuj du akcesora─Áoj konfirmi─Łas findindaj kaj utilaj por regi la karbura─Ákonsumadon.

A┼şdacu la renovigeblajn energiojn, tio funkcias!
Aldone al la fosiliaj energioj, la uzo de la renovigeblaj energioj ebligas multe ┼Łpari, certigas longtempe stabilajn prezojn kaj kontribuas al la redukto de la ─ëirka┼şa─Áa poluo. La disvolvo de la renovigeblaj energioj plie kreas lokajn kaj da┼şrajn postenojn kaj malpli dependigas nin de la landoj, kiuj produktas gason kaj nafton.

89) Varmigu la akvon per la suno

Lokitaj sur la lo─Łeja tegmento, sunkaptiloj sorbas la sunlumon por transdoni ─Łin en formo de varmo al akvorezervujo. Se tiu ─ëi ne estas sufi─ëe varma, la tradicia akvovarmiga sistemo a┼ştomate provizas la mankantajn gradojn. Tiu teknologio pruvi─Łis efika tra E┼şropo. E─ë en Brukselo, ─Łi ebligas la varmigon de 50% de la akvo uzata de lo─Łejanaro. Tiu instala─Átipo estas teknike realigebla en preska┼ş ─ëiuj unufamiliaj domoj kaj en multaj apartamentoj.

90) Kaptu la sunelektron

Oni nomas "fotovoltaa" la transformfenomenon de lumradiado en elektron. La fotovoltaa energio estas tute ta┼şga en urba ─ëirka┼şa─Áo. Per 10 kv.m.da fotovoltaaj paneloj lokitaj sur via tegmento kaj energi┼Łpara konduto, preska┼ş 40% de viaj elektro-bezonoj estos servataj. Kaj tio sen ┼Łan─Łi vian komforton.

91) Elektu sunan hejtad-sistemon

La suna hejtad-sistemo konsistas el termikaj sunkaptiloj similaj al tiuj de suna akvovarmigilo, ─Łenerale lokitaj sur tegmento a┼ş anta┼ştegmento. Tiuj kaptiloj sorbas la sunradiadon kaj transformas ─Łin en varmon. same kiel por la suna varmigilo, la varmo estas stokita en akvorezervujon, uzatan tiam por hejti la domon per vastaj inter┼Łan─Łaj surfacoj. Tia instala─Áo ebligas anka┼ş produkti la plej gravan parton de la bezonoj je hejma varma akvo. Anka┼ş ─Łi necesigas la aldonon de klasika hejtadsistemo sed evidenti─Łas pli ┼Łpariga.

92) Elektu lignan hejtad-sistemon

Se vi devas anstata┼şigi ekzistantan hejtilon, vi povas akiri modernan hejtilon kun lignopelletoj. ─ťi esta tute a┼ştomata kaj same komforta kiel mazuta hejtilo. La karbura─Áo estas liverata unufoje jare a┼ş pli depende de la stokadvolumeno.
Se vi havas aldonan lignan hejtilon kian hejtoforno a┼ş en┼Łovstovo, sciu ke de kelkaj jaroj, novgeneraciaj aparatoj, a┼ştomataj kaj efikaj surmerkati─Łis (inter ili estas lignpelletaj stovoj).

93) Pumpu la varmon

Helpe de elektro, la varmpumpilo ─ëerpas la varmon en la aero, la akvo a┼ş en la grundo por disigi ─Łin tra lo─Łejo por hejti ─Łin. Tiu tekniko esta hibrida: ─Łi uzas fontojn de renovigebla energio kaj, sen multe malpli, fosilian energion. Tiu hejtad-tipo estas tute fidinda, malkmulte polua kaj multe ┼Łpariga. Tamen ─ëar ─Łi ne ta┼şgas por ─ëiuj lo─Łejoj, informi─Łu anta┼ş ol investi en ─Łin.

─łasu la ka┼Łitajn elspezojn!
La energio uzata por hejti, lumigi a┼ş sin movi estas facile identigebla: oni mezuras ─Łin per la pumpilo, per la legado de sia gasa a┼ş elektra fakturo. Tamen, ─ëio, kion oni konsumas: produkto a┼ş servo, necesigas energion: dum sia fabrikado, sia transporto, sia  pakado, sia forigo, kiam ─Łi fari─Łas rubo... Tio estas la ka┼Łita energio a┼ş griza energio. Da tio ni konsumas pli ol da rekta energio.
Tie ─ëi anka┼ş, pensante anta┼ş ol a─ëeti, oni povas ┼Łpari grandajn kvantojn da griza energio: ┼Łparoj same valoraj por la ─ëirka┼şa─Áo kiel por ni mem.

94) Evitu la senutilajn paka─Áojn

Preferu la nepakitajn produktojn, trinku la kranakvon kaj a─ëetu la aliajn trinka─Áojn en fakturitaj boteloj. Uzu reuzeblajn sakojn a┼ş kestojn por butikumi. A─ëetu re┼Łar─Łeblajn produktojn (purigajn produktojn, ktp.)

95) Ruze a─ëetu

Evitu la individuajn porciojn (pli kostajn kaj pli rubigajn) kaj preferu la koncentritajn produktojn (purigajn, lavajn, ktp.).

96) Evitu mal┼Łpari

Listigu anta┼ş ol butikumi, taksu la necesajn kvantojn kaj a─ëetu nur tion, kion vi bezonas. En magazeno, kontrolu la konsuman limdaton. Certigu la malvarm─ëenon (por ekzemplo, a─ëetu la subfrosta─Áojn fine). Post man─Ło a┼ş preparo, pensu pri kongelado de resta─Áo. Aliaran─Łu viajn resta─Áojn por ne ─Áeti ilin.

97) A─ëetu loke kaj sezone

Konsumu lokajn kaj sezonajn produktojn (legomojn, fruktojn, terpomojn, ktp.), evidente pli fre┼Łajn kaj sen longaj energikostaj transportoj.

98) Apartigu viajn rubojn

Paperoj, vitro, ladskatoloj, trinka─Ákartona─Áoj, plastaj paka─Áoj, ─ëiuj tiuj produktoj havas energikoston. Apartigu ilin por la reciklado por redukti ilian efekton al la ─ëirka┼şa─Áo.

Informi─Łu pli!

99) Informi─Łu pri energio kaj ─ëirka┼şa─Áo!

100) Informi─Łu pri la monpremioj kaj la impostreduktoj


Franca-esperanta vortaro
ampoule à incandescence: inkandeska ampolo.
ampoule basse consommation: malaltkonsuma ampolo.
ampoule halog├Ęne: halogena ampolo.
ballon d'eau chaude: varmakvujo.
capteur solaire: sunkaptilo.
carsharing (location de voiture ├á la carte): alakarta a┼şto.
chaudi├Ęre: hejtilo.
chaudi├Ęre ├á condensation: kondensa hejtilo.
chauffe-eau: akvovarmigilo.
cocotte-minute: premmarmito.
conduite d'eau: akvodukto.
cong├ęlateur: superfrostujo.
convecteur: konvektilo.
covoiturage: kunveturado.
d├ęcodeur: malkodilo.
d├ętartrer: sentartrigi.
double-rideau: surkurteno, kurtenego.
├ęcran ├á cristaux liquides (LCD): likvakristala ekrano.
├ęmission de CO2: karbondioksidaj ellasoj.
├ęnergie fossile: fosilia energio.
├ęnergie photovolta├»que: fotovoltaa energio.
├ęnergie renouvelable: renovigebla energio.
entartrage: tartri─Ło.
granul├ęs de bois = pellets: ligno: lignopelletoj.
hi-fi: hifia.
home cin├ęma: domkinilo, domkina sistemo.
mode veille: vigilre─Łimo.
multiprise: plurkonektingo.
n├ęon: neontubo.
pellet, granul├ęs de bois: pelleto.
pomme de douche: du┼Łilrozo.
recyclage: recikaldo.
r├ęservoir d'eau: akvorezervujo.
rincer: sensapigi.
tenture: 1. kurtenego. 2. murtapi┼Ło.
tuyau: dukto, tubo.
vanne thermostatique: termostata valvo.
veilleuse: vigilflamo.




Reklamo: Esperanto, samniveliga lingvo